برای عملیاتی کردن این مسأله راه کارهایی به ذهن انسان متبادر می گردد که می  بعضی از آن ها اشاره می کنیم:

1- در جهان امروز رسانه ها تلاش می کنند تا پیام های خود را در قالب های جذاب با شگرد های تبلیغاتی – ارتباطی به مخاطبان خود القاء کنند. در این فرآیند لازم است مفاهیم و مسائل دینی با هدف تأثیر گذاری بر مخاطبین در قالبی نو وتازه به زبان رسانه نگاشته شود و آن گاه در مر حلۀ اجرا به صورت پیامی جذاب، عمیق و مؤثر عمل کند. از رسانه های معروف و پر کاربرد در دنیای ارتباطات تلویزیون بیشتر از همه مخاطبین را پای حرف های خود نشانده است. این ظرفیت بزرگ نباید از دید متفکران اندیشمندان، فضلا و عالمان دینی پنهان بماند.

2 – رسالت تبلیغ دین، رسالتی است که از قدیم الأیام بر عهدۀ پیامبران و ائمه (علیهم السلام) بوده است که این وظیفه هم اکنون بر عهدۀ علما فضلا و حوزه های علوم دینی قرار گرفته است.

3 – با توجه به پیشرفت علوم ارتباطی و تکنولوژی های مربوط به آن، لازم است تا حوزه های علمیه از این ابزار کارآمد در جهت بسط، نشر و گسترش معارف اهل بیت استفادۀ بهینه کنند.

با توجه به این سه مقدمه توجه ویژه به تعامل دین و رسانه ها قابل درک است . دین به عنوان راه کار زندگی فردی و اجتماعی از طرف شارع مقدس برای مردم معرفی شده است. یکی از راه های نشر و انتشار معانی بلند دینی، تبدیل این یافته ها به زبان رسانه است. و با توجه به مخاطب انبوه رسانه ها، این وسائل، بستر مناسبی برای نشر این معارف خواهند بود.برای این منظور لازم است تا علما و فضلا به عنوان کارشناسان این امر ابتدا هر چند به طور اجمال با کارکرد و عملکرد رسانه ها آشنا شده و در گام بعد، سخنان خود را در قالب رسانه ای ریخته یا متون ثانویۀ اسلامی را به زبان رسانه به رشتۀ تحریر در آورند. اساساً اگر از جانب کارشناسان دینی از این زاویه به مسائل تبلیغی نگاه شود، رسانه ها می توانند قسمتی از بار تبلیغی روحانیت را به خوبی به دوش بکشند. از سوی دیگر اگر مؤسسات علمی پژوهشی، برنامه ای را تدوین کنند تا کار گروهی تشکیل شود و مفاهیم و داستان های اصیل دینی را برای ارائه در قالب هایی مثل فیلم، سریال، انیمیشن، بنویسند و پس از مشاوره و صلاحدید اهالی «متعهد» فن، این مجموعه ها برای ساخت نهایی در اختیار کارگردانان سینما و تلویزون قرار گیرد.

از دیگر سو بر مدیران تولید و برنامه سازان رسانه ای است تا با بهره گیری از نظرات کارشناسان علما و فضلای حوزه در بالا بردن سطح علمی و محتوایی برنامه های خود بکوشند. اگر چه در سال های اخیر شاهد استفادۀ خوب و مناسب از کارشناسان حوزه های علمیه توسط سازمان صدا و سیما و همچنین روزنامه ها و سایت ها و خبرگزاری ها هستیم. اما این مراکز نباید به این مقدار بسنده کرده بیش از پیش از نظرات و رهنمودهای این عزیزان استفاده کنند.البته در مورد صدا و سیما تذکر این نکته ضروری است که: این که مدیران ارشد این سازمان دستوراتی مبنی بر استفاده از اجرای دقیق این دغدغه ها صادر می کنند، اما لازم است مدیران میانی و هم چنین برنامه سازان باید استفاده از کارشناسان علوم دینی را به حق و با توجه به شایستگی های علمی، حوزوی و اخلاقی آن ها انتخاب و از آن ها استفاده کنند،و از این افراد فقط در برنامه های مناسبتی استفاده نکنند.پر واضح است که استفادۀ از انسان های کم اطلاع در این حوزه می تواند ضررهای جبران ناپذیری داشته باشد همانند بی اعتمادی کارشناسان حوزوی نسبت به عملکرد سازمان و همین طور ارائۀ مطالب نادرست و سطحی و زمینه ساز تفکرات انحرافی در ذهن مخاطبان و ایجاد شبهات و عدم پاسخ دهی درخور به این شبهات و القاء ناکارآمدی دین و....است. ویا استفاده از کارشناسان باسوادی که در ارتباط با مخاطب دچار مشکلند و یا از قدرت بیان خوبی برخوردارنیستند؛این مسأله نیز می تواند مشکلات خاص خود را ایجاد کند.

لازم است رسانه ها با توجه به اصالت مفاهیم و دستورات دینی در هر چه جذاب کردن برنامه های دینی خود بکوشند تا  مخاطبان خاصی که شاید علاقه ای به این گونه مسائل ندارند توجه به این مسائل پیدا کنند.پر واضح است که جذابیت ها باید خود رنگ دینی داشته باشد و توجیه برخی برای جذاب کردن برنامه ها از طریق استفاده از جلوه های محرک پذیرفتنی نیست. زیرا هیچ گاه هدف وظیفه را توجیه نمی کند.

کلامی دیگر: خوب است مفاهیم دینی با ظرافت و به صورت غیر مستقیم در برنامه ها به کار گرفته شود تا برای برخی که در مقابله با نصح و نصیحت، گریزان اند، در واقع نا خود آگاهشان از این برنامه ها تأثیر پذیرد. چرا که تأثیر پذیری نا خودآگاه یک امر اثبات شده است؛ این مسأله شواهد بسیاری در فیلم های تبلیغاتی یا تبلیغات پنهان ، دارد که توضیح در مورد آن در این مقال نمی گنجد.

اگر نگاهی گذرا به جوامع غربی که سردمدار مدرنیته اند داشته باشیم متوجه می شویم که این جوامع، در عصر حاضر از غرق شدن در مسائل مادی رنج می برند و چون تعالیم انبیا را کنار گذاشته اندف مشاهده می کنند که جامعه هایشان با مشکلات عدیدۀ خانوادگی، فرهنگی و.... مواجه می شوند و تلاش می کنند تا جنبه های معنوی را در میان مردمانشان تقویت کنند و جالب است که برای رهایی از این بحران با چنگ زدن به فرق و نحله های ساختگی، چون بودیسم، دئیسم و.... به بی راهه رفته اند.این نکته درس بزرگی برای مدیران و برنامه سازان جامعۀ دینی ما دارد تا با توجه به بحران این جوامع از راه درست و عاقلانه و با استفاده از معیارهای درست دینی برنامه های جالب توجه حتی برای جوامع غربی تهیه و تدوین کنند.

نکتۀ قابل توجه دیگر این که بر فضلای دینی در مؤسسات پژوهشی است تا با تدوین متون علمی - آموزشی در قالب های جدید حتی در قالب داستان و حکایت متناسب با محیط مجازی برای قرار گرفتن در سایت ها و محیط های ارتباطی همراه، همانند CDهای آموزشی یا آموزشی – تفریحی، با محتوایی جذاب، مخاطبین گستردۀ این نوع رسانه را پای صحبت های خود بنشانند.چه این که با یک نگاه اجمالی به سایت ها و  وبلاگ های شخصی و غیر شخصی، دشمنان دین یا برخی منحرفین شاهد سمپاشی و شبهه افکنی این گروه ها هستیم.آن ها با مطالبی جذاب و با متونی شیوا و شاید بعضاً همراه با مستنداتی به ظاهر درست، ذهن مخاطبین خود را (با مغالطات و سفسطه ها و یا حتی با مطالبی که در نگاه اول درست متجلی می شوند) مشوب می کنند؛اگر چه در رفع این شبهات و القای مطالب درست دینی حتی به زبان های مختلف و رایج در دنیا محققان ارجمند مؤسسات دینی - رایانه ای موفق بوده اند. همین طور با توجه به ساخت و انتشار بازی های جذاب رایانه ای توسط شرکت های معتبر دنیا  و با توجه به در دسترس و ارزان بودن این بازی ها این مؤسسات در این زمینه با ساخت بازی های جذاب رایانه ای با هدف جذب گروه های سنی خاص موفقند.  همین طور کما این که شاهد فعالیت های مؤسسات دینی در فضای مجازی هستیم:این گروه با تشکیل دادن تالارهای گفت و گو، مباحث اعتقادی، مذهبی، شرعی و.... را مطرح و هم زمان به شبهات مخاطبین پاسخ های مجاب کننده را ارائه می کنند.از دیگر سو دفاتر مراجع معظم تقلید با تشکیل سایت های قوی، همواره به پاسخ گویی به مراجعین خود کوشا هستند.همین طور برخی از علمای علم کلام با تشکیل سایت های علمی و متقن خود، همواره به پاسخ گویی به شبهات فرقه های ضاله و همین طور مذاهب و ادیان دیگر موفقند. دراین جا نکتۀ مهمی که حائز اهمیت است را متذکر می شوم و آن این که خبرگزاری ها و همچنین سازمان صدا و سیما، می توانند با اطلاع رسانی به جا و به موقع از فعالیت های خستگی ناپذیر این عزیزان، آن ها را در این امر یاری کنند.الحمد لالله ما شاهد شکل گیری خبرگزاری تخصصی مربوط به اخبار مراجع، علمای حوزه ها و مراکز علمی پژوهشی در شهر مقدس قم با آدرس WWW.RASANEWS.COMهستیم.

امید که با تلاش همۀ این عزیزان در عصر انفجار اطلاعات، بتوان کارهای بزرگ و شایسته ای در زمینۀ تعامل دو عرصۀ دین ورسانه انجام داد.    

والسلام